کشتی تايتانيك و ارتقاي سلامت

کشتی تايتانيك و ارتقاي سلامت
نوشته : دکتر علی افشانی کارشناس روابط عمومی و آموزش بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اورمیه
ویراستار علمی :دکتر رحمت سخنی از مرکز آموزشی درمانی امام خمینی (ره) اورمیه
96 سال پيش در سال 1912 كشتي افسانه اي و غول پيكر تايتانيك كه به ملكه اقيانوس شهرت داشت و به نوبه خود شهاكار صنعت زمان خود بود بر اثر برخورد با كوه يخي در اقيانوس اطلس غرق شد و فاجعه عظيم حوادث مسافرتهاي دريايي را رقم زد .
دنياي سينما طي ساليان متمادي به گونه هاي مختلف به موضوع غرق شدن اين كشتي پرداخته است تا اينكه در سال 1997 ميلادي پرهزينه ترين فيلم تريخ سينما با رقمي بالغ بر 600 ميليون دلار توسط دو شركت فيلمسازي پارامونت پيكچرزو فاكس قرن بيستم ، اكران گرديد و به ليست پر فروش ترين فيلم تاريخ پيوست .
اين فيلم را ميتوان از ديدگاههاي مختلف نگريست . برخي از منظر يك واقعه تاريخي ، برخي از ديد مهندسي و كشتيراني ، بعضي از بعد اجتماعي ،كساني از نظر فيلمسازي و بنده نيز از ديدگاه ارتقاي سلامت .
شايد اين سؤال پيش بيايد كه چه ارتباطي بين اين فيلم و ارتقاي سلامت وجود دارد ؟
اجازه بدهيد نگاهي كوتاه به وضعيت كشتي تايتانيك و مسافرين آن داشته باشيم . اين كشتي با 270 متر طول ، 28 متر پهنا بوده ، 46 تن وزن وارتفاع 32 متر در نوع خود بينظير و درواقع يك شهر متحرك بود و بسان هر شهري داراي طبقات مرفه و متوسط و پايين بود بطوري كه از سه طبقه كشتي ، طبقه فوقاني مربوط به مرفهين ، ثروتمندان ، تجار ، هنرپيشه گان معروف و طبقه زيرين مربوط به مهاجرين ، افراد عادي و باسطح درآمدي پايين تر بود . اگر از نظر سبك زندگي ( life style ) به دو گروه فوق نظري بيافكنيم ميبينيم كه در طبقه فوقاني ، مواد غذايي پرچرب ، انواع دخانيات ، كمترين تحرك ، مشروبات الكلي سرو مي شد يعني يك شيوه زندگي مخاطره آميز سلامت .
در طبقه پايين موارد فوق كمتر و گاهي اصلا نبود بعبارتي ديگر يك شيوه زندگي سالمتر .
منطق مي گويد كه افراد با شيوه زندگي كم خطر ، طول زندگي بيشتري بايد داشته باشند اما اجازه بدهيد نگاهي آماري به تلفات اين كشتي داشته باشيم :
-از 2220 مسافر کشتی تایتانیک 1513 نفرمتاسفانه غرق شدند.
- 62% مسافرین درجه یک یا طبقه مرفهین ، ثروتمندان ، تجار ، هنر پیشگاهان نجات یافتند.
- 62% مسافرین درجه سه یا طبقه افراد عادی ،مهاجرین ، افراد با سواد پائین غرق شدند.
- 100% کودکان طبقه یک ودونجات یافتند.
- 65% کودکان طبقه درجه سه غرق شدند.
- 67% مردان طبقه درجه یک غرق شدند.
- 3% زنان طبقه درجه یک غرق شدند.
- 84% مردان طبقه درجه سه غرق شدند .
- 54 % زنان طبقه درجه سه غرق شدند.
وقتي علايم غرق شدن كشتي آشكار گرديد درهاي خروجي طبقه زيرين بسته شد و قايقهاي نجات كه به تعداد محدودي بود فقط براي نجات مسافرين طبقه فوقاني اختصاص يافت و هماني شد كه آمار بالا به آن اشاره مي كند . پس براي داشتن زندگي و به تبع آن زندگي سالم ، علاوه بر داشتن شيوه زندگي سالم بايد توزيع عادلانه امكانات سلامت برقرار گرديده و برابري دستيابي به اين امكانات نيز موجود باشد .
در بخشي از ماده اول اعلاميه جهاني آلماآتا – 1978 آمده است :
سلامتی حالتی از یک رفاه نسبی ، روانی واجتماعی است و تنها نبودن بیماری ، معلولیت یا زمینه گیری نیست و حق اساسی بشر است و رسیدن به بالاترین سطح آن در سرتا سر جهان یکی از مهمترین هدفهای اجتماعی است و تحقق آن علاوه بر بخش بهداشت ، همکاری سایربخشهای اجتماعی و اقتصادی را ایجاب می کند.
و لازمه رسيدن به اين حق اساسي بشر :
1 - تعهد سياسي دولتها درامر سلامت جامعه
2 - رعايت اصل عدالت وانصاف در سلامت
مي باشد . عدالت و برابري در سلامت ( Equity in health ) در ابعاد مختلف شامل برابري در : فرصتها،توزیع خدمات ،دسترسی آسان به خدمات ،مشارکت، شرایط کسب آگاهی است .
در تعريف ارتقاي سلامت ( health promotion ) در اولين كنفرانس بين المللي اوتاوا – 1986 آمده است :
توانمند سازي مردم درشناخت عوامل تا ثيرگذار بر سلامت فردي – اجتماعي وتصميم گيري صحيح درانتخاب رفتارهاي بهداشتي و درنتيجه رعايت شيوه زندگي سالم مي باشد.
و شرايط اوليه و زير بنايي آن را به : برقراری عدالت ، محیط مناسب ،اکوسیستم پایدار،صلح ،دسترسی به خدمات ،تضمین درآمد،تغذیه ،آموزش معرفي نموده است و برقراري عدالت را يكي از مهمترين آنها نام برده است بطوري كه پنجمين كنفرانس بين المللي ارتقاي سلامت در مكزيكوسيتي – 2000 شعار محوري خودرا پركردن شكاف نابراري ها عنوان نمود.
http://www.sahand272.blogfa.com/
http://www.rs272.parsiblog.com/
WEST AZERBAIJAN URMIA--Dr.RAHMAT SOKHANI
مدیریت سایت :دکتر رحمت سخنی